78. Kościół pw. Św. Jana Marii Vianeya w Abidżanie cz. I: Powody do zachwytu

16 marca 2013 r.

Pisząc kiedyś o Bazylice NMP Pokoju w Jamusukro wspomniałem, że znam naprawdę niewiele dwudziestowiecznych kościołów, którymi można by się zachwycać. Jednym z nich mógłby być wzniesiony przez moich współbraci kościół pw. Św. Jana Marii Vaneya w Abidżanie.

Świątynia o której mowa pomyślana została jako wotum na Wielki Jubileusz Chrześcijaństwa roku 2000, a prace przy budowie rozpoczęto 8 grudnia 1997 r. w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Elementem, który jako pierwszy rzuca się w oczy jest fasada, utworzona przez dwie wieże w kształcie gigantycznych kłów słoniowych: to symbol państwa, ale również piękna i siły przyrody. Zwrócone są one do środka, w kierunku krzyża liczącego 24 m wysokości, który góruje nie tylko nad całą budowlą, ale i dzielnicą. Wieże połączono podwójną bramą królewską – kolejny element zaczerpnięty z miejscowych kultur plemiennych. Widnieją w nich cztery otwory: dwa zewnętrzne przeznaczone zostały na dzwony o wadze 300 i 750 kg, wewnętrzne zaś na "mówiące bębny", czyli tam-tamy. Nad drzwiami prowadzącymi do kościoła możemy zobaczyć pirogę z mozaiką przedstawiającą znak Wielkiego Jubileuszu. Siedem par kolumn na których wspiera się dach symbolizuje siedem sakramentów świętych. Sufit przyozdobiony zaś został różnobarwnymi kawałkami materiału (pagn), który wyobraża nie tylko różne regiony i plemiona Wybrzeża Kości Słoniowej, ale również rozgwieżdżone sklepienie niebieskie, wskazując na uniwersalny charakter chrześcijaństwa.

  

W wieżach kościoła znajdują się kaplice: po prawej – Miłosierdzia Bożego z relikwiami św. Faustyny Kowalskiej, po lewej – św. Judy Tadeusza i św. Rity, patronów spraw trudnych i beznadziejnych. W skrzydłach kościoła znajdują się dwa konfesjonały, których nie mogło zabraknąć w kościele pw. św. Jana Marii Vianeya. Zostały one wykonane w formie grot. Ten po prawej wyraża wszystko to, co najistotniejsze w sakramencie pokuty: fotel został wykonany z siedmiu belek, które symbolizują grzechy główne, waga umieszczona nad fotelem – sprawiedliwość i prawdę, tablice Prawa Mojżeszowego – Dekalog, a górujący nad wszystkim krzyż – Boże Miłosierdzie. W konfesjonał została wkomponowana również XV stacja drogi krzyżowej – Zmartwychwstanie Pana Jezusa.

Prezbiterium ma sprawiać wrażenie wykutego w zboczu góry. Dominują tu dwa elementy o bogatej w symbolice biblijnej: skała i woda. W niszy po prawej stronie prezbiterium, na kamiennym piedestale, stoi figura Serca Jezusowego. Jezus jedną ręką wskazuje swoje serce, drugą – źródło wody wytryskujące ze zbocza góry tuż obok. Woda wpada następnie do akweduktu, symbolu kultury romańskiej (to w końcu kościół obrządku rzymsko-katolickiego), który liczy 21 przęseł, z czego 21 jest ledwo zaczęte – symbol XXI wieków istnienia chrześcijaństwa. Akwedukt (z łac. aqueductus: wodna droga) biegnie wzdłuż tylnego muru kościoła, okrąża kaplicę Najświętszego Sakramentu, po czym wpada do chrzcielnicy. Biały mur widniejący w głębi akweduktu to pozostałości po starej kaplicy, wkomponowane w nowy kościół.

   

Nad baptysterium znajduje się figura Niepokalanego Serca Maryi. Jako Matka Kościoła przyjmuje ona tutaj wszystkich nowo ochrzczonych. Nad statuą umieszczono rzeźbę gołębia, która przypomina o obecności Ducha Świętego. Na lewo od baptysterium znajduje się kamienny cokół na świecę paschalną, po prawej – granitowy kamień węgielny, umieszczony u podstawy zarówno starego, jak i nowego kościoła. Ponad akweduktem widnieją batiki (to typowa dla Afryki Zachodniej sztuka) przedstawiające trzy sceny biblijne o kapitalnym znaczeniu: Jezusa i Samarytankę, Ostatnią Wieczerzę i Zesłanie Ducha Świętego. Obok posadowiona jest galeria dla chóru, który ma tu niepisany obowiązek nie tylko animować śpiew, ale i tańczyć.

Przed kaplicą Najświętszego Sakramentu znajduje się mapa Ziemi Świętej wykonana z kamieni i elementów ceramicznych. Co ciekawe, odwzorowuje ona prawdziwe uformowanie terenu, a korytem Jordanu rzeczywiście płynie woda, wpadająca następnie do Morza Martwego i służąca do błogosławienia wody podczas mszy św. lub, w przypadku dużej ilości katechumenów, jako druga chrzcielnica. Na zewnątrz, obok prawej wierzy kościoła, stanęła niepowtarzalna grota Matki Bożej Gwiazdy Morza. Trzeba bowiem wspomnieć, że kościół położony jest w końcu w dzielnicy portowej. W centrum wielkiej gwiazdy znajduje się muszla, a więc coś bezwartościowego, wyrzucony na brzeg, morski śmieć, symbolizujący tu ludzką naturę. Z muszli tej jednak, niczym perła, wyłania się figura Najświętszej Maryi Panny.

C.D.N.